Kompanzasyon & Harmonik

Ürün: Reaktif Güç · cosφ · FiltreYazılım: Pano & Elektrik

Reaktif enerji, tesiste iş üretmediği hâlde faturaya ceza kalemi olarak yansıyan görünmez bir maliyettir. Kompanzasyon panosu, kondansatör kademelerini otomatik devreye alarak güç katsayısını hedefe çeker. Ancak frekans sürücüsü ve doğrultucu yükleri arttıkça klasik pano yetmez; harmonikler devreye girer ve kondansatörleri kısa sürede bitirir.

• Aktif güç (kW) işi yapar, reaktif güç (kvar) manyetik alanı kurar, görünür güç (kVA) ikisinin vektörel toplamıdır. Güç katsayısı cosφ = kW / kVA oranıdır ve pratikte 0,99 hedeflenir.
• Motor, trafo ve balast endüktif reaktif çeker; kondansatör, uzun kablo ve yeraltı şebekesi kapasitif reaktif verir. Fatura hem endüktif hem kapasitif için ayrı oransal sınır uygular, sınır aşılırsa ceza yazılır.
• Kompanzasyon panosunun çekirdeği şudur: reaktif güç kontrol rölesi, kademe başına kondansatör kontaktörü, üç fazlı kondansatör, gerekirse şönt (detuned) reaktör, kademe sigortaları ve pano havalandırması.
• Reaktif güç kontrol rölesi, akım trafosundan gelen akımı ve baradan gelen gerilimi ölçerek anlık cosφ hesaplar, hedefe ulaşmak için hangi kademeyi açıp kapatacağına karar verir ve kademeleri eşit yıpransın diye dönüşümlü çalıştırır.
• Kondansatör kontaktörü normal kontaktörden farklıdır: içinde ön yükleme dirençleri ve erken kapanan yardımcı kontaklar vardır. Bunlar devreye girme anındaki yüksek darbe akımını sınırlar, kontak yapışmasını önler.
• Harmonik, şebeke frekansının tam katlarında akan bozucu akımdır. Ana kaynakları frekans sürücüleri, doğrultucular, kaynak makineleri, UPS ile LED ve SMPS beslemeleridir. Bozunum oranı THD ile ifade edilir; akımda THDi, gerilimde THDu ayrı okunur.
• Kondansatör harmonik için düşük empedanslı bir yoldur; trafo endüktansı ile paralel rezonans oluşturabilir. Rezonans mertebesi kabaca karekök (Sk / Qc) ile tahmin edilir; sonuç 5 veya 7 civarına düşerse akım katlanır ve kondansatör şişer.